Trước đây, Truth Social – mạng xã hội do Tổng thống Mỹ Donald Trump sáng lập – chưa mở cho người dùng từ Việt Nam. Ông Trump thường xuyên đăng các thông điệp của mình trên nền tảng này, và sau đó X hoặc báo chí đưa lại. Nếu chỉ tiếp cận thông tin từ nguồn thứ cấp thì sẽ có độ trễ nhất định, nên cả năm nay tôi đã nhiều lần thử đăng ký tài khoản Truth Social, mãi tới gần đây mới thành công.
Vào đọc – một cách có hệ thống – các post của ông Trump, thấy ông có một thói quen mới là thường xuyên kết thúc thông điệp của mình bằng cụm từ:
“THANK YOU FOR YOUR ATTENTION TO THIS MATTER!”
(CẢM ƠN VÌ SỰ QUAN TÂM CỦA BẠN ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ NÀY!)
Cụm từ đó có lúc viết bình thường, có lúc viết in hoa. Và dĩ nhiên, không thể thiếu một dấu chấm than đầy quyết liệt phía sau.
Nói là mới vì việc đưa cụm từ trên vào các post của ông chỉ trở nên đều đặn trong năm 2025, trước đó thì hiếm khi.
Theo thống kê của Washington Post, kể từ khi tái đắc cử, ông Trump đã sử dụng cụm từ “THANK YOU FOR YOUR ATTENTION TO THIS MATTER!” ít nhất 190 lần. Cụm từ này xuất hiện trong nhiều bối cảnh khác nhau, từ các post về các vấn đề trong nước cho đến quốc tế, ví dụ như post mà tôi chụp màn hình ở dưới:
“Việc áp dụng thu phí ùn tắc giao thông ở Manhattan là một THẢM HỌA đối với New York. Nó phải bị chấm dứt NGAY LẬP TỨC! Điều này chưa bao giờ hiệu quả trước đây, và bây giờ cũng sẽ không bao giờ hiệu quả. Tôi yêu New York và thật đau lòng khi thấy thành phố này đang bị hủy hoại nhanh chóng bởi một ‘chính sách’ ngu ngốc quá rõ ràng như vậy. Cảm ơn các bạn đã quan tâm đến vấn đề này!
TỔNG THỐNG DONALD J. TRUMP”.
Tôi không am hiểu văn hóa của người Mỹ nên không rõ cụm từ trên thường được họ sử dụng như thế nào. Tìm hiểu qua một số báo chí Mỹ thì trong văn hóa giao tiếp của họ, đây là một câu kết thường được dùng trong văn bản trang trọng hoặc bán trang trọng. Ý nghĩa và sắc thái của nó không chỉ là “cảm ơn”, mà hàm ý chính là “tôi muốn bạn chú ý đến việc này”, nghĩa là mang tính kết thúc yêu cầu, không phải lời cảm ơn đơn thuần.
Nói nôm na là bề ngoài “lịch sự”, bên trong có thể “rất cứng”. Đó là kiểu kết thúc mà người Mỹ có thể bắt gặp trong thư của quản lý văn phòng yêu cầu dọn dẹp thức ăn cũ trong tủ lạnh; hoặc trong thư của ngân hàng thông báo về một khoản phí có khả năng gian lận; hoặc trong thư của chủ nhà khiển trách bạn vì đậu xe trước thùng rác. Trong đời sống công sở, cụm từ này mang sắc thái của một sự thúc giục ngầm: “Đây là một việc nghiêm túc, và bạn có nghĩa vụ phải xử lý nó”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump vốn là bậc thầy về truyền thông, nên tôi nghĩ không phải tự nhiên mà ông sử dụng thường xuyên cụm từ kể trên. Cũng xin nói rõ là ở đây tôi không bàn về chính trị, chỉ nhìn câu chuyện từ góc độ một người làm việc trong lĩnh vực báo chí – truyền thông.
Ngoài ý nghĩa về tính lịch sự, trang trọng và sự “nhắc nhở” mà tôi không bàn ở đây, rất có thể bằng cách kết thúc các thông điệp của mình bằng cụm từ đó, ông Trump tạo ra một cú “phanh” nhận thức. Giữa một rừng những tin tức trôi qua trong vài giây – thói quen lướt điện thoại của người dùng – cụm từ này buộc người xem phải dừng lại. “Vấn đề gì cơ?”, “Tại sao lại cảm ơn?”.
Và rất có thể chính cái nhịp khựng lại đó là điểm chạm của các thuật toán mạng xã hội, điểm chạm của sự chú ý.
Chúng ta thường nghe về Attention Economy (nền kinh tế chú ý), nhưng nó vận hành như thế nào? Nếu bạn là một người sáng tạo nội dung trên mạng xã hội, hơn ai hết bạn thấu hiểu điều này: một thông điệp khiến bạn dừng lại nửa giây, trên Internet, nửa giây đó cực kỳ đắt giá. Nó giúp thuật toán của nền tảng phân biệt nội dung nào đang được chú ý và đáng đề xuất cho nhiều người hơn, nội dung nào bị lướt qua.
Trong nền kinh tế này, thông tin là vô tận, nhưng sự tập trung của con người lại là một nguồn tài nguyên hữu hạn. Ai chiếm được sự tập trung đó, người đó nắm giữ quyền lực.
Chúng ta đang sống trong một thế giới nơi mọi thứ đều gào lên: “Nhìn tôi đi!”. Thông tin không còn khan hiếm. Sự chú ý mới là thứ hiếm. Và khi một thứ trở nên hiếm, nó trở thành… tài nguyên kinh tế. Internet không bán nội dung; nó bán ánh nhìn của bạn. Để giành được món hàng đó, mọi thứ phải trở nên “ồn ào” hơn. Đây là lý do vì sao trong truyền thông có xu hướng “tiêu đề phải giật gân hơn, tranh cãi phải gay gắt hơn”.
Điều thú vị là: bạn có thể không đồng ý với nội dung nào đó; bạn có thể không ưa phong cách đó. Nhưng không thể phủ nhận một điều: ai giành được sự chú ý, người đó thắng.
Mỗi lần bạn dừng lại xem thêm ba giây, xem hoặc đọc hết chỉ vì câu cuối “nghe có vẻ quan trọng”, bạn đang trả tiền – không phải bằng tiền mặt – mà bằng sự chú ý của mình. Tất nhiên, bạn xứng đáng được cảm ơn.
Nền kinh tế chú ý có mặt trái của nó, nhưng đó là một câu chuyện khác.
“THANK YOU FOR YOUR ATTENTION!”.
Dù bạn có đồng ý với nội dung của bài đăng hay không, thì rõ ràng, khi bạn đọc đến dòng cuối cùng, người viết dòng này đã có được thứ họ muốn: sự chú ý của bạn.
CẢM ƠN VÌ SỰ QUAN TÂM CỦA BẠN ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ NÀY!
Võ Văn Thành
