Cuối tuần nếu có thời gian bạn nên xem phim này trên Netflix. Tác phẩm văn chương cùng tên ra đời vào năm 1929 đã quá nổi tiếng, nên khi nhìn tên phim là tôi vào xem ngay. Và không thất vọng.
Phim bắt đầu với cảnh buổi sáng sớm lạnh giá trong khu rừng yên tĩnh. Những cây thông vươn cao trên nền trời xám xịt mùa đông. Một gia đình cáo quây quần trong hang, cáo con rúc đầu vào bầu vú cáo mẹ. Tất cả dường như bình yên. Nhưng cạnh đó là chiến trường đẫm máu của thế chiến lần thứ nhất. Góc quay từ trên xuống dần đến thi thể những người lính Đức phủ sương giá nằm bên cạnh các vũng nước màu đỏ, những khẩu súng lắp lưỡi lê. Chiến sự đang diễn ra, đạn bắn tới tấp, găm cả vào các thi thể đó cho dù họ đã “nằm xuống cho hận thù vào lãng quên”.
Trong chiến hào, những người lính nã súng máy, số đông khác cầm súng hô xung phong, chuẩn bị tràn lên. Một cuộc tắm máu đúng nghĩa đen sắp diễn ra và chiến trường lại tấp đầy thi thể.
Lấy bối cảnh chiến tranh thế giới lần thứ nhất, “Phía Tây không có gì lạ” kể về chàng thanh niên Paul, 17 tuổi, xếp bút nghiên theo việc đao cung ở mặt trận phía Tây. Niềm phấn khích ban đầu của cậu sớm vỡ vụn trước thực tế nghiệt ngã, tàn bạo nơi chiến trường. Những người lính trẻ ra đi với lời hô hào yêu nước để rồi chìm sâu trong bùn, chưa biết mùi con gái, và chết.
Đây là một tác phẩm phản chiến kinh điển, nơi người đọc – người xem chứng kiến sự kinh hoàng, sự tàn nhẫn và vô nghĩa của chiến tranh.
Xem nó vào lúc này, khi tiếng súng đang vang lên ở chiến trường Nga – Ukraine càng thấm thía.
Xem xong phim đã quá nửa đêm, tôi lại lọ mọ vào mạng đọc các bài về cuốn tiểu thuyết và đọc lại về Thế chiến I – cuộc chiến tranh đã thay đổi lịch sử thế giới và là bối cảnh của rất nhiều sự kiện góp phần chủ yếu định hình thế giới ngày nay. Tất cả các đế quốc quân chủ (trừ Đế quốc Anh) đều sụp đổ trong cuộc chiến tranh này. Hoàng đế Đức Wilhelm II và Nga hoàng Nikolai II đều không ngờ rằng khi họ phát động chiến tranh là đã châm ngòi cho một quả bom nổ chậm đặt dưới ngai vàng của họ.
Ngay sau khi bắt đầu chiến sự vào tháng 10/1914, mặt trận phía Tây là sự giằng co giữa các chiến hào. Vào cuối cuộc chiến vào tháng 11/1918, nghĩa là sau 4 năm khốc liệt, chiến tuyến gần như không thay đổi nhưng hơn 3 triệu binh sĩ của cả hai bên đã tử trận ở đây, thường là khi giao chiến chỉ để giành vài trăm mét đất.
Bạn nào thích tìm hiểu lịch sử chiến tranh thì càng có lý do để xem phim. Thế chiến I đánh dấu lần đầu tiên loài người bước vào chiến tranh hiện đại – tổng lực – toàn diện. Trên chiến trường, đây là cuộc chiến tranh chiến hào, phòng thủ trận địa với hệ thống dây thép gai, bãi mìn và các hỏa điểm súng máy cố thủ, phía sau có pháo binh yểm trợ. Cách giao chiến này thay thế cho các khối quân lực xếp hàng tấn công và phòng thủ theo đội hình ô vuông đặc trưng của các cuộc chiến tranh trước đó.
Đặc thù chiến tranh chiến hào giúp quân phòng ngự có thể dễ dàng bẻ gãy các cuộc tấn công của đối phương. Chỉ đến khi xe tăng xuất hiện vào cuối năm 1916 và dần được phát triển thì hình thức phòng ngự chiến hào mới bắt đầu mất dần sức mạnh.
Con người đã nghĩ ra những cách tàn sát nhau với quy mô ngày càng mang tính hủy diệt hơn, những cuộc chiến tranh – như trong “Phía Tây không có gì lạ”, chỉ để phục vụ lợi ích của những kẻ quyền lực. Còn những người lính, họ ra chiến trường và chết mà không biết vì sao.
Thành Võ (bài viết tháng 11/2022)
- Cập nhật: Mùa Oscar 2023, phim giành 4 giải thưởng, gồm Phim quốc tế hay nhất và Quay phim xuất sắc.
